Đây mới chỉ là khởi đầu tình trạng thiếu vốn của nền kinh tế. Sau tết, các doanh nghiệp bắt tay vào các hợp đồng vay mới để đầu tư, dự trữ nguyên vật liệu cho mùa sản xuất kinh doanh giữa năm. Lượng tiền gửi giảm thì NH không có vốn để đáp ứng nhu cầu này. Nếu không sớm khắc phục sẽ ảnh hưởng nhịp độ tăng trưởng của nền kinh tế vì phải đầu tư mới tạo công ăn việc làm và tăng trưởng cho những tháng giữa và cuối năm.

Thiếu vốn, một nguyên nhân quan trọng là do lãi suất. NH không được tự quyết định lãi suất trả cho người gửi do bị khống chế trần lãi suất. NH cũng chẳng thể quyết định mức lãi suất cho vay mà là cào bằng. Người vay tiền mở quán bia, nhập hàng tiêu dùng... cùng mức lãi suất như người vay tiền mở thêm nhà máy, làm hàng xuất khẩu.

Lẽ ra anh vay tiền để sản xuất phải hưởng lãi suất thấp, còn người vay nhập hàng tiêu dùng chịu lãi suất cao, thậm chí thật cao. Cơ chế lãi suất đang áp dụng đã làm méo mó thị trường, không khuyến khích sản xuất. Người nhập hàng tiêu dùng được vay vốn lãi suất thấp đã mạnh tay vay, nguồn lực xã hội bị phân tán, không tập trung vào những mục tiêu ưu tiên như tạo công ăn việc làm, gia tăng sản xuất...

Lãi suất là giá bán vốn, khi mà cả bên bán và bên vay không được quyết định giá mua/bán thì chuyện ách tắc là đương nhiên. Nếu để kéo dài tình trạng này sẽ dẫn đến tiêu cực. Nhiều NH cổ phần, ngoài lãi suất cho vay theo mức trần quy định đã thu thêm phí để thu đủ giá bán vốn. Nhưng các NH thương mại nhà nước hạn chế thu phí, vì thế lãi suất của các NH này thấp hơn và không ai có thể đoan chắc không xảy ra tiêu cực.

Ai cũng thấy bất hợp lý của cơ chế trần lãi suất nhưng việc điều chỉnh diễn ra quá chậm. Theo tiến độ, phải chờ gần giữa năm khi Quốc hội họp, sửa luật thì mới gỡ được trần lãi suất. Nếu như vậy, tình trạng tắc vốn còn kéo dài đến giữa năm. Chúng ta chỉ có bốn quý để thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội của năm 2010, nếu chờ sẽ mất nửa quỹ thời gian, không khéo làm chậm đà tăng trưởng kinh tế.

Giải quyết ngay nạn tắc vốn không phải bí lối ra. Từ cuối năm 2008, trong nghị quyết 30 Chính phủ đã chủ trương bỏ dần cơ chế trần lãi suất, cho áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận với những dự án hiệu quả. Điều này cũng phù hợp với quy luật kinh tế vì chỉ có những dự án hiệu quả mới có thể tiếp cận được vốn do có đủ khả năng trang trải chi phí theo lãi suất thỏa thuận. Được mở trói đầu ra, NH cũng phải tính lại lãi suất cho người gửi tiền, dòng vốn sẽ thông thương trở lại.

Quy luật kinh tế và kinh nghiệm của năm 2008 cho thấy để lãi suất do thị trường quyết định thì dòng chảy vốn mới thông thoáng. Thế nhưng đến nay cơ chế lãi suất thỏa thuận theo nghị quyết 30 mới được áp dụng với cho vay tiêu dùng.

Nếu mở rộng ra các dự án có hiệu quả, tình hình sẽ khác. Còn chờ sửa luật thì nạn thiếu vốn sẽ trầm trọng. Con số vốn huy động và cho vay trong tháng 1/2010 ở nhiều NH giảm hoặc tăng chậm đang gióng lên tiếng chuông là thị trường không thể chờ thêm.

(Theo TT)